Danijela Ružičić | Blog – ekonomske teme

Ekonomska politika, analize, mišljenja i stavovi

Javni dug Srbije – analiza (drugi deo)

Kod malih i siromašnih zemalja, kao što je Srbija, zaduživanje na stranom tržištu vrši se u stranoj valuti. Takođe se sugeriše i diversifikacija na više stranih valuta kako bi se izloženost valutnog rizika sveo na minimum, dok bi veći deo duga bilo poželjno denominovan u valutu zemlje sa kojom se ostvaruje većina deviznih prihoda od izvoza.

Ukupni dug zemlje koji se sastoji od visokog udela duga u stranoj valuti odnosno visokog udela duga sa promenjivim kamatama izložena je promenama na finansijskom tržištu koji mogu biti učestali. Takođe, slabo strukturiran portfolio duga osetljiv je krizu likvidnosti koja može ugroziti i privatni sektor.

Na sledećem grafikonu prikazan je pregled zaduženja posmatran sa aspekta ukupnog zaduženja, ukupno otplaćene glavnice, ukupno povučenih sredstava i ukupnog stanja duga.

Kriterijum valutne strukture nam govori da javni dug može biti denominovan u domaćoj i stranoj valuti. Svaka od ova dva načina ima svoje prednosti i mane. Međutim kako nije sve crno belo, i javni dug denominovan u domaćoj valuti nepoželjan je iz više razloga (da podsetim, učešće dinara u ukunog spoljnog dugu je oko 26%). Jedan od glavnih razloga leži u činjenici da bi se tim postupkom moglo direktno uticati na stabilnost monetarnog sistema, odnosno povećana potražnja za dinarima može dovesti do inflacije (rasta cena, kamatnih stopa).

U sledećoj tabeli, prikazana je valutna struktura ukupnog javnog duga Srbije. Celokupla analiza iz ovog teksta urađena je na osnovu dostupnih podataka Uprave za javni dug Srbije.

Iz tabele vidimo da u valuti u kojoj vraćamo dug, nominalno nije došlo do većih promena, tako da možemo zaključiti da je pokazatelj učešća BDP u javnog dugu, odnosno ”njegovo smanjenje” još jedna dnevno politička podvala. Dakle, javni dug Srbije se nije smanjio, i to je objašnjeno u prvom delu ove analize, koja se nalazi na ovom linku.

Prema podacima Uprave za javni dug od 30. septembra 2018. godine (poslednje javno objavljenih), najveći deo javnog duga opšteg nivoa države Republike Srbije je i dalje denominovan u evrima i iznosi oko 40%. Zatim su najviše zastupljeni američki dolar sa 28,2% i dinar sa 25,7%. Ostatak duga je denominovan u specijalnim pravima vučenja 3,1% i ostalim valutama 3,2%.

Najveći deo javnog duga opšteg nivoa države je sa fiksnom kamatnom stopom – 80,8%, dok se na javni dug sa varijabilnom kamatnom stopom odnosi 19,2% ukupnog javnog duga. Među varijabilnim kamatnim stopama najviše su zastupljeni EURIBOR i LIBOR na evro koji čine 78,1%, zatim varijabilna kamatna stopa za specijalna prava vučenja 10% i LIBOR na američki dolar 5,9%, dok je učešće obaveza sa ostalim kamatnim stopama 6,1%.

Zbog visokog učešća duga denominovanog u stranoj valuti (74,2%), evidentno je da će devizni rizik determinisati ponašanje odnosa javni dug/BDP u narednom periodu i bitno uslovljavati uspeh mera fiskalne politike na konsolidaciji javnih finansija i smanjenju učešća javnog duga u BDP.

Najniži udeo javnog duga u BDP-u zabeležen je 2008. godine, kada je sa nominalnim iznosom od 8,78 milijardi evra učestvovao u BDP-u sa 28,3 posto, dok je najveć udeo, od 201,2 procenta BDP-a, registrovan 2000. godine.

U trećem delu teksta, ostalo je da razmotrimo zaduženočst lokalnih jedinica vlasti, odnos garantnovanog i negarantovanog duga, odnos spoljnog i unutrašnjeg duga i koje činjenice se kriju od javnosti Srbije.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *